Ga naar hoofdinhoud
Branche · Productie & Maakindustrie

Software en AI voor de maakindustrie: minder stilstand

Kennis geborgd en antwoorden met bronvermelding. Metaal, machinebouw, kunststof, food en high-tech systemen: AI binnen de Cyberbeveiligingswet (NIS2), de Cyber Resilience Act, de Machineverordening en de AI Act, zonder rechtstreeks in je machinebesturing (PLC/SCADA) te schrijven.

Bijgewerkt: november 2026
Operator bekijkt een metalen onderdeel en kijkt op naar het lijnscherm boven een lichte productielijn.
Machineverordening: software als veiligheidscomponentBron: EUR-Lex, Verordening (EU) 2023/1230 (rectificatie)
20-01-2027
CRA-meldplicht kwetsbaarheden aan ENISABron: Europese Commissie, Cyber Resilience Act
11-09-2026
AI Act hoog-risico (Annex III) handhaafbaarBron: EU AI Act, Verordening (EU) 2026/1744
02-12-2027
verwachte procesverbetering in de Smart Industry-AI-pilotsBron: FME, Smart Industry Productiviteitsagenda (maart 2026)
15-25%

In het kort

AI en automatisering zijn voor een maakbedrijf vooral een productiviteitsvraag: de Smart Industry Productiviteitsagenda 2026-2028 van FME verwacht 15-25% procesverbetering in haar AI-pilots. De grootste winst zit in vier use-cases — visuele kwaliteitscontrole, kennisborging, voorspellend onderhoud en AI-ondersteunde planning — gebouwd op een solide ERP/MES-datafundament en binnen de kaders van NIS2, de CRA en de Machineverordening 2027.

Zo werkt het in de maakindustrie

Een storing zien aankomen, zonder in de PLC te schrijven

ERP, MES en SCADA blijven wat ze zijn. AI leest de machinedata mee; de onderhoudstechnicus beslist of het alarm klopt.

Voorbeeld · Productie & Maakindustrie

Je systemen

  • ERP
  • MES
  • SCADA
  • PLM
  • CMMS
  • Inspectie

Jouw
AI

Kaders: NIS2 · Machineverordening · OT/IT-⁠scheiding

Voorstel uit SCADA

Voorbeeld

Onderhoudsbeurt van een pers naar voren halen

Waarom: de trilling van de pers loopt op ten opzichte van zijn eigen historie.

De onderhoudstechnicus bevestigt het alarm. De beurt staat in het CMMS en de PLC is niet aangeraakt.

Uitdagingen · 8 patronen

Waar de maakindustrie structureel op vastloopt

  1. NIS2-Cbw treft productiebedrijven als belangrijke of essentiële entiteit

    Cyberbeveiligingswet (NIS2, in werking sinds 15 augustus 2026, vervangt de Wbni) geldt voor chemie, voedselproductie, medische hulpmiddelen en digitale infrastructuur vanaf 50 medewerkers/€10 miljoen omzet als belangrijke/essentiële entiteit (NCSC): zorgplicht, bestuurdersaansprakelijkheid, 24-uurs notificatie.

  2. Cyber Resilience Act raakt élk product met digitale elementen

    CRA (EU 2024/2847, sinds 10 december 2024) verplicht — voor élk product met digitale elementen — vanaf 11 september 2026 vulnerability-rapportage aan ENISA, vanaf 11 december 2027 volledig: security-by-design, SBOM, support-updates, CE-markering.

  3. Machineverordening EU 2023/1230 per 20-01-2027 — AI als safety component

    Per 20 januari 2027 vervangt de Machineverordening (EU 2023/1230) de Machinerichtlijn 2006/42/EG: software wordt safety component, cybersecurity verplicht (circa 30% van de eisen), en AI met safety-functie hoog-risico onder AI Act art. 6(1).

  4. EU AI Act Annex III + safety-component-regel triggeren hoog-risico voor machine-AI

    Onder AI Act art. 6(1) is een AI-systeem hoog-risico als veiligheidscomponent van een Bijlage I-product (waaronder de Machineverordening) — AI voor laskwaliteit of collision-avoidance valt daaronder. Sinds Verordening (EU) 2026/1744 komen de AI-eisen voor machines via de Machineverordening zelf, van toepassing uiterlijk 2 augustus 2028.

  5. CSRD Scope 3 + CBAM-heffing raakt grondstof- en exportketen

    Dezelfde CO2-ton die CBAM belast (per 2026 voor ijzer, staal, aluminium, cement, kunstmest, elektriciteit en waterstof; certificaten tegen de EU-ETS-veilingprijs, €82,32 in het derde kwartaal van 2026 volgens de Europese Commissie) komt terug in CSRD's Scope 3-rapportage.

  6. Data-fragmentatie ERP/MES/SCADA/PLM + machinepark-diversiteit

    ISA-95 (ERP-MES-SCADA-sensoren) werkt alleen met kloppende koppelingen, maar veel MKB-producenten missen één gedeelde datalaag (unified namespace) tussen ERP, MES, SCADA en PLM — predictive maintenance geeft dan false-positives waar de monteur na drie weken niet meer op reageert.

  7. Vakmensenschaarste + kennis-lock-in bij pensionerende operators

    Ervaren operators en procesengineers met kennis over lasparameters, plaatdikte en CNC-compensatie gaan met pensioen — zonder gestructureerde kennisborging verdampt tien tot dertig jaar procesinzicht in maanden.

  8. Batterij-paspoort 2027 + Right-to-Repair raken productontwerp

    De EU Batterijverordening (2023/1542) verplicht vanaf 18 februari 2027 een digitaal batterij-paspoort voor industriële batterijen vanaf 2 kWh — met CO2-footprint, herkomst en recycleerbaarheid. De Right-to-Repair-richtlijn (EU 2024/1799) verplicht fabrikanten vanaf 21 juli 2026 tot reparatie buiten garantie en beschikbare reserveonderdelen.

Diensten · in vier lagen

Hoe wij de maakindustrie verder helpen

  1. Laag 01 ·Koppelingen

    ERP, MES, SCADA en PLM delen één datalaag, zodat orders en machinedata naar dezelfde werkelijkheid kijken.

  2. Laag 02 ·Kaders

    Wat onder NIS2, de CRA en de Machineverordening valt en waar OT ophoudt en IT begint, ligt vóór de bouw vast.

  3. Laag 03 ·Agents

    AI signaleert afwijkingen in trilling en temperatuur, zet planningsconcepten klaar en ontsluit operatorkennis.

  4. Laag 04 ·Regie

    De planner en de onderhoudstechnicus keuren goed; geen AI-model schrijft rechtstreeks naar een actuator.

Software-stack · je systemen

De software waar de maakindustrie op draait

ERP (ISA-95 Level 4)

  • SAP S/4HANA / Business One
  • Exact Online / Globe+
  • Microsoft Dynamics 365 SCM
  • Unit4 ERP
  • Isah (maakindustrie-specifiek)

MES / Digital Manufacturing (Level 3)

  • SAP Digital Manufacturing
  • Siemens Opcenter
  • GE Digital Proficy
  • Rockwell FactoryTalk ProductionCentre
  • Critical Manufacturing
  • EKB MES

PLM / CAD / CAM

  • Siemens Teamcenter + NX
  • PTC Windchill + Creo
  • Dassault 3DEXPERIENCE / CATIA / SolidWorks
  • Autodesk Fusion Manage + Fusion 360
  • Mastercam / Edgecam (CAM)

SCADA / HMI / PLC (Level 1-2)

  • Siemens WinCC / TIA Portal / S7
  • Rockwell FactoryTalk View + ControlLogix
  • AVEVA (Wonderware) System Platform
  • Ignition (Inductive Automation)
  • Beckhoff TwinCAT

Quality / LIMS / Inspection

  • Minitab (SPC)
  • SAP QM
  • LabWare / STARLIMS LIMS
  • Keyence / Cognex vision-systemen
  • Zeiss / Hexagon metrologie

Data / integration / AI-platform

  • HighByte Intelligence Hub
  • Litmus Edge
  • Microsoft Fabric / Azure IoT
  • Databricks / Snowflake
  • Azure OpenAI Service (EU) / AWS Bedrock (EU)
  • MQTT + unified namespace
Verdieping · 6 thema's

Een gemengd machinepark met onvoorspelbare storingen, marges onder druk door grondstofprijzen en personeelsschaarste, en pensionerende operators die procesinzicht meenemen — herkenbaar in elke fabriekshal. De sector herstelt wel: CBS meet in Q1 2025 een omzetstijging van 2,9%, de sterkste sinds begin 2023 — een groeimarkt met stapelende EU-compliance-deadlines tussen 2026 en 2027.

CleverTech AI werkt langs vier ankers: compliance-by-design (Cyberbeveiligingswet, CRA, Machineverordening, AI Act vooraf uitgetekend), strikte OT/IT-scheiding (AI werkt in MES/PLM/BI, niet rechtstreeks in PLC/SCADA), private AI in een EU-datacenter voor tekeningen en receptuur, en explainable predictive maintenance met feature-attribution per alarm. Van AI-software tot maatwerk software voor ERP/MES-integratie of groothandel software: eerst de businesscase en de compliance, dan de bouw.

Opgesteld met AI-ondersteuning, geredigeerd en inhoudelijk verantwoord door het Redactieteam CleverTech AI.

Cybersecurity-plichten: Cyberbeveiligingswet en CRA

Productiebedrijven vanaf 50 medewerkers of €10 miljoen omzet in chemie, voedselproductie, medische hulpmiddelen, elektronica of voertuigen vallen onder de Cyberbeveiligingswet — de Nederlandse NIS2-implementatie, in werking sinds 15 augustus 2026. Drie plichten zijn handhaafbaar: zorgplicht (tien maatregelen), bestuurdersaansprakelijkheid en notificatieplicht (24 uur eerste melding, 72 uur substantiële impact) — een ransomware-aanval op de SCADA-laag wordt zo meldingsplichtig.

De Cyber Resilience Act (EU 2024/2847) verplicht élk product met digitale elementen op de EU-markt tot beveiliging (ook firmware op een ARM-controller — geen IT-probleem, maar productcompliance). Vanaf 11 september 2026 geldt vulnerability-rapportage aan ENISA; vanaf 11 december 2027 volledig: security-by-design, SBOM, vijf jaar update-support, conformity assessment en CE-markering.

Machineverordening 2027 en de AI Act

Vanaf 20 januari 2027 vervangt de Machineverordening (EU 2023/1230) de Machinerichtlijn 2006/42/EG: software die veiligheidstaken uitvoert wordt expliciet safety component (gelijk aan fysieke beveiligingen), en circa 30% van de eisen gaat voor het eerst over cybersecurity. Substantieel gewijzigde machines (zoals een AI-retrofit) gelden als nieuw product en moeten opnieuw door de CE-keten.

De AI Act haakt daarop in via artikel 6(1): een AI-systeem als veiligheidscomponent van een Bijlage I-product (waaronder de Machineverordening — denk aan vision-noodstops of collision-avoidance) is hoog-risico. Sinds Verordening (EU) 2026/1744 (Digital Omnibus) staat de Machineverordening in afdeling B van Bijlage I: de AI-eisen voor machines komen via gedelegeerde handelingen onder de Machineverordening, uiterlijk per 2 augustus 2028. Annex III geldt per 2 december 2027, AI-geletterdheid (art. 4) al sinds 2 februari 2025 — reken op 6-10 weken voor een eerste technical file.

Sectorcijfers en Smart Industry-subsidies

De Nederlandse maakindustrie herstelt: CBS noteerde voor Q1 2025 een omzetstijging van 2,9% (sterkste sinds begin 2023), en de Smart Industry-agenda verwacht 15-25% procesverbetering in haar AI-pilots (meer in ons State of AI in het Nederlandse MKB-rapport). De sector is groot: FME vertegenwoordigt 2.200 leden met 235.000 medewerkers; Metaalunie bundelt ruim 15.000 MKB-leden met circa 180.000 werkenden en meer dan €35 miljard omzet.

De Smart Industry Productiviteitsagenda 2026-2028 (maart 2026, FME en Smart Industry Nederland) bevat een implementatieprogramma via digitalisering, AI en werkplek-innovatie. De ruggengraat: Smart Industry Fieldlabs, ruim 30 publiek-private praktijkomgevingen, ondersteund met €14,55 miljoen vanuit EZ — 60% subsidie op projectkosten vanaf €1 miljoen (twee derde renteloze lening), tot €3 miljoen per samenwerkingsverband; de regeling is gesloten voor nieuwe aanvragen.

CSRD, CBAM en product-regelgeving

Dezelfde ton CO2 die een importeur onder CBAM aan de grens betaalt (per 2026 voor ijzer, staal, aluminium, cement, kunstmest, elektriciteit en waterstof; certificaten tegen de EU-ETS-veilingprijs, €82,32 in het derde kwartaal van 2026, toezicht door Douane en NEa), komt ook terug in de CSRD Scope 3-rapportage. AI helpt als data-aggregator: SCADA-, ERP- en logistiek-data vormen samen een footprint-schatting die de controller in een dashboard op maat valideert.

Ook productontwerp wordt geraakt: de EU Batterijverordening (2023/1542) verplicht per 18 februari 2027 een digitaal batterij-paspoort voor batterijen vanaf 2 kWh, met CO2-footprint, herkomst en recycleerbaarheid. De Right-to-Repair-richtlijn (EU 2024/1799) verplicht vanaf 21 juli 2026 reparatie buiten garantie en beschikbare reserveonderdelen — design-for-disassembly wordt een requirement.

Het data-fundament: ISA-95 en unified namespace

Software en AI in de maakindustrie staan of vallen met het datafundament: de ISA-95-hiërarchie van ERP (Level 4) via MES (Level 3) en SCADA (Level 2) naar PLC en sensoren (Level 1), verbonden door een unified namespace. Bij veel MKB-producenten ontbreekt die koppeling tussen ERP, MES en SCADA — voorspellend onderhoud op ruis geeft dan false-positives waar de monteur na drie weken niet meer op reageert. We beginnen daarom met een data-assessment en unified namespace (MQTT-gebaseerd of via HighByte/Litmus Edge) vóór de eerste regel AI-code, zie ook onze feature-pagina API-koppeling en systeemintegratie.

Use-case-volgorde voor software in de maakindustrie

Wie een productieproces wil automatiseren begint buiten de safety-scope en komt pas na 12-18 maanden bij AI in de veiligheidszone. (1) Visuele inspectie als inloop-use-case — vision-AI op één inspectiepunt levert binnen 8-12 weken bewijs van waarde. (2) Kennisborging met een operator-knowledge-graph, vóórdat vakmensen met pensioen vertrekken. (3) Predictive maintenance op een asset-klasse met veel data (persen, pompen, motoren). (4) AI-assistentie bij productieplanning: schedule-concepten die de planner goedkeurt. (5) Pas als laatste AI in de safety-component-zone, met volledige conformity assessment door een notified body. Verdieping in onze AI-automatisering gids.

Het sluitstuk is steeds hetzelfde: AI levert het voorstel, een bevoegd mens beslist — geen AI-model krijgt rechtstreekse writeback naar een actuator. Bij machineveiligheid is dat een harde eis: human oversight onder AI Act art. 14 en de CE-keten van de Machineverordening.

Hoe presteert een gemiddelde organisatie in de maakindustrie?

Benchmarks voor de maakindustrie in Nederland (2025-2026)
IndicatorTypische waarde
Industrie-omzet NL Q1 2025 j-o-jBron: CBS, "Omzet industrie bijna 3 procent hoger in eerste kwartaal 2025" (mei 2025)+2,9% (sterkste stijging sinds Q1 2023)
Productie-index NL industrie januari 2025 j-o-jBron: CBS, "Productie industrie groeit 0,5 procent in januari" (maart 2025)+0,5% (kalendergecorrigeerd)
Omvang MKB-maakindustrie NL (Metaalunie-leden)Bron: Koninklijke Metaalunie, About Metaalunie15.000+ leden, circa 180.000 werkenden, >€35 miljard omzet
Werknemers technologische industrie NL (FME-leden)Bron: FME, Jaarplan 20262.200 leden, 235.000 medewerkers
Verwachte procesverbetering in de AI-pilots, Smart Industry Agenda 2026-2028Bron: FME / Smart Industry Productiviteitsagenda 2026-2028 (maart 2026)15-25% (kortere cyclustijden, minder uitval of energieverbruik)
Smart Industry Fieldlab-subsidieBron: RVO, Smart Industry Fieldlabs-programmaTot €3 mln per samenwerkingsverband; 60% op >€1 mln projectkosten (regeling gesloten)
CBAM-certificaatprijs (derde kwartaal 2026)Bron: Europese Commissie, Price of CBAM certificates€82,32 per certificaat (gewogen gemiddelde EU-ETS-veilingprijs)

Bron en context: State of AI in het Nederlandse MKB 2025

Wet- en regelgeving in de maakindustrie

  • De Cyberbeveiligingswet (Nederlandse NIS2-implementatie) vervangt de Wbni. Aangenomen door de Eerste Kamer op 07-07-2026, in werking sinds 15-08-2026; de EU-richtlijn zelf is al van kracht. Van toepassing op productiebedrijven in chemie, food, medische hulpmiddelen, elektronica en voertuigen vanaf 50 medewerkers of €10 mln omzet als "belangrijke" of "essentiële" entiteit. Zorgplicht (10 maatregelen), bestuurdersaansprakelijkheid, 24/72-uurs notificatieplicht.

    NCTV / NCSC / Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI, voorheen Agentschap Telecom)
  • In werking 10 december 2024. Vanaf 11 september 2026 vulnerability-rapportageplicht aan ENISA; vanaf 11 december 2027 volledige werking: security-by-design, SBOM, secure updates gedurende support-periode (≥5 jaar), conformity assessment, CE-markering. Geldt voor ELK product met digitale elementen (hardware, software, firmware). Nederlandse uitvoeringswet in voorbereiding.

    ENISA / Europese Commissie / Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (NL)
  • Per 20 januari 2027 vervangt deze verordening Machinerichtlijn 2006/42/EG. Software = expliciet safety component; cybersecurity is verplicht onderdeel (~30% van eisen); AI-systemen met safety-functie vallen onder Annex I van AI Act (derde-partij conformity-assessment). Substantial modifications (AI-retrofit) maken machine opnieuw CE-plichtig.

    Europese Commissie / Notified bodies / NVWA (productveiligheid) / Inspectie SZW
  • Sinds 2 februari 2025 verplicht voor elke organisatie die AI inzet, ongeacht sector of grootte. Operators, engineers, onderhoud en management moeten proportioneel AI-geletterd zijn. Vast onderdeel van elke CleverTech AI-implementatie, gedocumenteerd per rol en per use-case.

    Autoriteit Persoonsgegevens (coördinerend toezicht NL) / Europese Commissie
  • Twee datums sinds de Digital Omnibus (Verordening (EU) 2026/1744). (a) Art. 6(1): AI als safety component van een product onder Annex I (Machineverordening, medische hulpmiddelen, liften, drukapparatuur, speelgoed) = hoog-risico per 2 augustus 2028; voor machines komen de AI-eisen sindsdien via de Machineverordening zelf (afdeling B van Annex I); (b) Annex III: kritieke infrastructuur, werknemers-management/selectie, handhaafbaar per 2 december 2027. Verplichtingen: FRIA, risicomanagement, data-governance, documentatie, logging, transparantie, human oversight.

    Autoriteit Persoonsgegevens / Notified bodies
  • CSRD + ESRS E1 (Scope 1/2/3 waardeketen)

    In-scope ondernemingen rapporteren gestandaardiseerde duurzaamheidsinformatie inclusief Scope 1-3 emissies, met external assurance. ESRS E1 specifiek voor klimaat. Dezelfde ton CO2 die onder CBAM aan de grens verschijnt, moet ook in de Scope 3 waardeketen-disclosure van CSRD terugkomen. AI helpt als data-aggregator tussen SCADA-energie, ERP-inkoop en logistiek.

    AFM (rapportage-kant) / Europese Commissie
  • Per 2026 volledig in werking voor ijzer, staal, aluminium, cement, kunstmest, elektriciteit en waterstof. Importeurs kopen CBAM-certificaten tegen de EU-ETS-veilingprijs (Q3 2026: €82,32 per certificaat, Europese Commissie). Douane en Nederlandse Emissieautoriteit (NEa) gezamenlijk verantwoordelijk. Grondstofinkoop en BOM-beslissingen moeten CBAM-aware zijn.

    Nederlandse Emissieautoriteit (NEa) / Douane Nederland
  • EU Batterijverordening (2023/1542)

    Per 18 februari 2027 verplicht digitaal batterij-paspoort voor alle industriële batterijen ≥2 kWh, LMT-batterijen en EV-batterijen: CO2-footprint, grondstof-herkomst, recycleerbaarheid. Producenten en importeurs registreren bij nationale autoriteiten, rapporteren jaarlijks over verkoop, recycling en duurzaamheid. Self-import = volledige producentenverantwoordelijkheid.

    Ministerie IenW / Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) / Stichting OPEN (uitgebreide producentenverantwoordelijkheid)
  • In werking 30 juli 2024, toe te passen in NL in 2026. Vanaf 21 juli 2026 verplicht producenten tot reparatie ook buiten garantie tegen redelijke prijs, beschikbaarheid reserveonderdelen, reparatie-instructies, en design-for-disassembly. Europese online reparatie-platform. Raakt productontwerp-beslissingen en BOM-architectuur.

    Autoriteit Consument en Markt (ACM) / RVO (circulaire economie)
  • ISO 9001 + IATF 16949 (automotive) / AS9100 (aerospace) / ISO 13485 (medisch)

    Sector-specifieke kwaliteitsmanagement-normen op ISO 9001-basis. IATF 16949 voor automotive-leveranciers (APQP, PPAP, continu verbeteren). AS9100 voor lucht- en ruimtevaart (zero-tolerance for failure). ISO 13485 voor medische hulpmiddelen-productie (samen met MDR/IVDR). AI-implementaties moeten traceability, auditlogging en change-control aansluiten bij deze normen.

    Raad voor Accreditatie (NL) / Notified bodies / IATF / IAQG (aerospace)
  • Apparatuur en beschermingssystemen in explosiegevaarlijke atmosferen moeten ATEX-gecertificeerd zijn (2014/34/EU). Werkgevers in procesindustrie, chemie, food, metaal-stof-omgevingen voeren verplicht risico-analyse en explosieveiligheidsdocument (EVD) uit (ATEX 153). AI-gebaseerde monitoring in ATEX-zones vereist specifieke hardware-certificering.

    Nederlandse Arbeidsinspectie (NLA) / NEN / Notified bodies
  • REACH: registratie, evaluatie, autorisatie en restrictie van chemische stoffen in productieketens. RoHS: beperking gevaarlijke stoffen in elektr(on)ische apparatuur. Producenten en importeurs dragen aantoonplicht. Relevant voor BOM-management, leveranciersverklaringen en SDS-administratie — AI-ondersteunde SDS-extractie en BOM-compliance-checks reduceren handwerk.

    Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA) / Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) / NVWA

Laatst gecontroleerd: november 2026

Wanneer starten? Het jaarritme van de maakindustrie

Seizoensritme van de maakindustrie: periodes en kenmerken
PeriodeKenmerk
Q1 (jan-mrt)Jaarwerk-afsluiting (voorraadtelling, jaarrekening), CSRD-rapportage in opbouw, inkoopprognoses verfijnen. Productie-volumes zijn in veel subsectoren rustiger — ideaal window voor proof-of-value AI-projecten, predictive-maintenance-retraining en AI-geletterdheidstraining (art. 4).
Q2 (apr-jun)Productie-piek in food, agrarische toeleverantie en seizoensgevoelige branches. Machine-uptime-druk is maximaal — precies het moment waarop predictive maintenance zijn waarde bewijst. FME en Metaalunie publiceren kwartaalbarometers.
Q3 (jul-sep)Bouwvak en zomervakantie (deels-stillegging in automotive en machinebouw) = window voor machinerevisies, predictive-maintenance-deployments en software-upgrades op MES/SCADA. Q4-planning wordt aangescherpt met AI-scenario-analyse voor de supply chain.
Q4 (okt-dec)Jaarafsluitingsdruk, inkoop-batches vóór jaareinde, budgetcyclus volgend jaar. Compliance-deadlines stapelen: de CRA-rapportageplicht geldt sinds 11 september 2026, de Machineverordening per 20 januari 2027 — start compliance-projecten minimaal twee kwartalen vóór de deadline.
Voordelen · wat het oplevert

Voordelen van AI voor de maakindustrie

  • Explainable predictive maintenance op OT-data

    AI-modellen op trilling, temperatuur, energieverbruik en actuator-feedback voorspellen kritische uitval met feature-attribution per alarm — inclusief retraining-kadans, drift-monitoring en rollback-protocol.

  • AI-visuele kwaliteitscontrole met geregistreerde CE-conformiteit

    Computer-vision voor oppervlakte-defect-detectie, assemblage-verificatie, colorimetrie en dimensionele controle, met human-in-the-loop; bij veiligheidsfunctie inclusief conformity-assessment-documentatie voor AI Act en Machineverordening (EU 2023/1230).

  • NIS2-Cbw + CRA-compliante OT/IT-architectuur

    OT (SCADA, PLC, sensoren) gescheiden van IT (MES, ERP, BI) — AI raakt OT alleen via gecontroleerde writeback met goedkeuring, met zorgplicht, risicoregister, incident-runbook en SBOM conform de CRA.

  • AI-gedreven productie-planning op ERP/MES-koppeling

    Machine-capaciteit, omsteltijden, materiaal en leverdatum-prioriteit in één optimalisatiemodel, gekoppeld aan SAP, Exact, Dynamics 365 SCM en MES-platformen — de planner keurt goed, niet de AI.

  • Digitale kennisborging — operator-knowledge-graph

    Operators dicteren hun aanpak (lasparameters, storingspatronen, veiligheid); private-AI knowledge-graph structureert dat tot doorzoekbare procedures via een werkvloer-chatbot, data blijft in een EU-datacenter zonder training op klantdata.

  • Voorraad- en supply-chain-optimalisatie met CBAM-awareness

    AI-voorspellingsmodellen op orderpatronen, levertijden, grondstofprijzen (staal, aluminium, koper) en CBAM-heffingen — kostencomponent in inkoop- en BOM-beslissingen, met scenario-analyse per leverancier.

  • CSRD Scope 3 + energie-footprint rapportage-assistent

    Energieverbruik uit SCADA, inkoopdata en transportdata leveren een Scope 1/2/3-footprint-schatting die de controller valideert (dezelfde CO2-ton als CBAM, nu voor CSRD/ESRS E1) — AI genereert concept-toelichtingen, de mens tekent.

  • Private AI in EU-datacenter, geen training op IP-gevoelige data

    CAD-drawings, bill-of-materials, receptuur en klantspecificaties zijn kroonjuwelen: private AI (Azure OpenAI EU, AWS Bedrock EU, Llama/Mistral on-premise), zero data retention, in het NIS2-register — geen ChatGPT-public tier voor tekeningen of productontwerp.

De volgende stap

Zo werken we samen in de maakindustrie

  1. Stap 01KennismakingGratis
  2. Stap 02KansenkaartVaste prijs
  3. Stap 03Eerste resultaatVaste prijs
  4. Stap 04PartnerschapPer maand
Plan een kennismaking
Veelgestelde vragen

Veelgestelde vragen over AI in de maakindustrie

Zeer waarschijnlijk ja: vanaf 50 medewerkers of €10 miljoen omzet in chemie, voedselproductie, medische hulpmiddelen, elektronica of voertuigen val je als belangrijke of essentiële entiteit onder de Cyberbeveiligingswet — de Nederlandse NIS2-implementatie, in werking sinds 15 augustus 2026. De NCSC-samenvatting benoemt deze sectoren expliciet. De verplichtingen: zorgplicht (tien maatregelen waaronder risk management, incident handling en supply chain security), bestuurdersaansprakelijkheid en notificatieplicht (24 uur eerste melding, 72 uur substantieel). CleverTech AI levert bij elke AI-implementatie een NIS2-register-entry met kritikaliteit, dataflow, exit-strategie en SBOM.

Herzie in 2026 je technical file: vanaf 20 januari 2027 is software die veiligheidstaken uitvoert expliciet een safety component onder de Machineverordening (EU 2023/1230). (1) Gebruikt je machine AI voor noodstop, collision-avoidance of vision-based safety, dan is die hoog-risico onder AI Act art. 6(1); de eisen daarvoor legt de Commissie vast in de Machineverordening, uiterlijk van toepassing per 2 augustus 2028. (2) Bouw een cybersecurity-dossier op: circa 30% van de nieuwe eisen gaat over digitale bescherming — dreigingsmodel, secure-by-design-documentatie, update-mechanisme. (3) Stel een substantial-modification-beleid op: machines die na oplevering substantieel gewijzigd worden (zoals een AI-retrofit) gelden als nieuw product en moeten opnieuw door CE.

Zeer waarschijnlijk ja: onder AI Act art. 6(1) is een AI-systeem hoog-risico als het een veiligheidscomponent is van een product onder Annex I — en de Machineverordening staat in Annex I. Een lasrobot met AI-gedreven kwaliteitscontrole die actief invloed heeft op las-parameters of een noodstop triggert, valt onder die definitie. Sinds Verordening (EU) 2026/1744 staat de Machineverordening in afdeling B van Bijlage I: de AI-eisen komen via gedelegeerde handelingen in de Machineverordening zelf, die uiterlijk 2 augustus 2028 van toepassing zijn. Een AI-model voor batch-statistiek of productieplanning valt níet onder hoog-risico zolang het geen veiligheidsfunctie heeft; dat is de scheidslijn.

Ja: de CRA geldt voor élk product met digitale elementen op de EU-markt — dus ook voor een machine met ingebouwde PLC, een drive met parameterbare firmware of een sensor met microcontroller. Kerndata: 11 september 2026 vulnerability-rapportageplicht aan ENISA; 11 december 2027 volledige werking met security-by-design, SBOM, secure updates gedurende de support-periode (minimaal 5 jaar), conformity assessment en CE-markering. Onze aanpak: vanaf ontwerp een SBOM meenemen, een kwetsbaarheden-contactpunt (PSIRT) instellen en het update-mechanisme architectureel borgen.

We starten met een data-assessment van 2-3 weken: welke SCADA-tags, machine-logs en onderhoudshistorie zijn beschikbaar? Veel MKB-bedrijven hebben wél data, maar in silo-vorm; we mappen de ISA-95-hiërarchie en kiezen een asset-klasse met voldoende datadichtheid (typisch 6-12 maanden historie). Daarna volgt een proof-of-value van 4-6 weken — anomaly-detection met feature-attribution, gevalideerd tegen historische storingen door de onderhoudstechnicus — en een productie-deployment van 6-8 weken met drift-monitoring, retraining-kadans en MES/CMMS-integratie. Reken in het eerste jaar op een bescheiden maar meetbaar resultaat: de grote besparingspercentages uit internationale benchmark-studies gelden pas bij volwassen implementaties, niet bij een eerste asset-klasse.

Niet met productie-IP. Een operator die een foto van een storingsscherm of een stuk PLC-code in ChatGPT plakt, of een werkvoorbereider die een klanttekening laat samenvatten, stuurt receptuur, procesparameters en klantspecificaties naar een publieke dienst die inputs kan hergebruiken voor modeltraining — een IP-lek én een mogelijke schending van geheimhoudingsclausules richting je klanten en van de NIS2-zorgplicht. Het alternatief is niet verbieden-en-niks: we richten een afgeschermde private-AI-omgeving in een EU-datacenter in, met contractueel zero data retention, gevoed met de eigen storingshistorie, werkinstructies en procesparameters — zodat de werkvloer-chatbot juist méér van je machines weet dan een publieke tool ooit kan. AI Act art. 4 vereist bovendien sinds 2 februari 2025 aantoonbare AI-geletterdheid voor iedereen die met AI werkt; die training documenteren we per rol.

Reken de businesscase vanuit machinestilstand: een uur ongeplande stilstand kost een maakbedrijf al snel duizenden euro’s aan gemiste output, spoedreparaties en leverboetes — dat uurtarief bepaalt hoeveel budget een use-case rechtvaardigt. Visuele kwaliteitscontrole op één inspectiestation, predictive maintenance op één asset-klasse en een breder ERP/MES-geïntegreerd AI-platform verschillen sterk in omvang; de instapprijs per traject vind je bij onze tarieven. Valt het systeem als safety component onder de Machineverordening, dan komen notified-body conformity assessment en post-market monitoring er als eigen kostenpost bij. Smart Industry Fieldlabs verlaagden de drempel met subsidie tot €3 miljoen per samenwerkingsverband (60% op minimaal €1 miljoen projectkosten); de regeling is inmiddels gesloten voor nieuwe aanvragen.

Vier expliciete no-go-zones: autonome veiligheidsbeslissingen zonder conformity assessment, directe writeback naar de PLC-laag, werknemers-scoring en publieke LLM-tools voor IP-gevoelige data. OT blijft onder operator-controle: geen AI-writeback naar actuatoren zonder menselijke bevestiging. Technische tekeningen, recept-parameters en klantspecifieke BOMs gaan bij ons niet naar een public-tier LLM, maar naar private AI in een EU-datacenter. De grens: AI is assistent en voorstel-generator; de eindbeslissing over veiligheid, werknemers en IP blijft bij bevoegde mensen.

Vraag niet beantwoord?Neem contact met ons op

Kennisbank · verdieping per thema

Verder lezen

Gerelateerde branches

Vervolg · Productie & Maakindustrie

Klaar voor AI in de maakindustrie?

Doe de gratis AI-scan of plan een kennismaking over jouw situatie in de maakindustrie. We zeggen eerlijk waar AI loont, en waar niet.

Liever eerst een vraag stellen? Gebruik het contactformulier, je krijgt binnen één werkdag reactie.