ChatGPT en de OpenAI-modellen: versies, limieten en prijzen (2026)

De vijf jongste OpenAI-generaties tellen op 18 september 2026 dertien tekstmodellen die je vandaag via de API kunt aanroepen. Drie daarvan gaan op 11 december 2026 uit de lucht, en twee namen die je in ChatGPT tegenkomt, GPT-6 Pro en GPT-5.6 Sol Pro, bestaan in de API niet als model.

Dat is de kern van de verwarring rond "de nieuwe ChatGPT": de app en de API voeren twee verschillende namenlijsten. Deze pagina zet ze naast elkaar, in één versietabel die we bij elke release bijwerken.

Wie eerst het bredere veld wil zien, van Claude tot Mistral, begint bij onze kennisbank over AI-modellen vergelijken of bij het overzicht van alle AI-modellen; wie de keuze tussen leveranciers al gemaakt heeft en OpenAI wil, leest hier verder.

Twee namenlijsten: wat ChatGPT toont en wat de API kent#

In ChatGPT kies je geen model maar een denkniveau: Instant, Medium, High, Extra High en Pro (OpenAI Help Center, 2026). Achter die schuif zit op betaalde plannen GPT-5.6 Sol, op Free en Go GPT-5.6 Luna.

Pro is een aparte laag: GPT-5.6 Sol Pro en, op Pro-, Business- en Enterprise-plannen, GPT-6 Pro, dat volgens hetzelfde artikel "powered by GPT-6 Astra" is. Terra en Luna kun je in een gewone chat niet kiezen; ze draaien in ChatGPT Work en Codex.

De API kent geen denkniveaus maar model-id's met een parameter voor redeneerinspanning. Daar heet het topmodel gpt-6-astra, de alias gpt-5.6 wijst naar gpt-5.6-sol (modelpagina Sol), en "Pro" is bij Sol een instelling (reasoning.mode: pro) en geen apart model (OpenAI deprecations, changelog 9 juli 2026).

Praktisch gevolg: een offerte of RFP die "GPT-6 Pro" voorschrijft, beschrijft een ChatGPT-functie en geen API-model. Wie een koppeling bouwt, schrijft gpt-6-astra met een effortniveau erbij.

De versietabel: elke OpenAI-versie op een rij (peildatum 18 september 2026)#

De tabel bevat de tekstmodellen uit de generaties GPT-5, GPT-5.4, GPT-5.5, GPT-5.6 en GPT-6; oudere lijnen als GPT-5.2, GPT-5.1 en GPT-4 blijven aanroepbaar maar staan er niet in, net als de chat-, Codex- en Cyber-varianten. Prijzen zijn per miljoen tokens (input / output), standaardverwerking, exclusief btw en zonder de EU-toeslag van tien procent.

Bronnen per kolom: releasedata uit de API-changelog; contextvensters en prijzen van de modelpagina's en de prijslijst; ChatGPT-beschikbaarheid uit het Help Center, de ChatGPT-prijspagina en de model release notes; EU-verwerking uit de dataresidentiegids; einddata van de deprecatiepagina.

Drie dingen vallen op zodra de rijen naast elkaar staan.

De GPT-5-generatie is de enige met een sterfdatum. Op 11 juni 2026 kondigde OpenAI aan dat gpt-5, gpt-5-mini, gpt-5-nano en gpt-5-pro op 11 december 2026 uit de API gaan, met de GPT-5.6-lijn als aangewezen vervanger (OpenAI deprecations, 2026). GPT-5.5 en GPT-5.4 hebben geen einddatum; OpenAI belooft voor algemeen beschikbare modellen minstens zes maanden notice, en drie maanden voor gespecialiseerde varianten zoals chat- en Codex-modellen.

De kleine modellen zijn niet kleiner in output. Elk model in de tabel mag 128.000 tokens per antwoord teruggeven; het verschil zit in het contextvenster (1,05 miljoen tegen 400.000) en in de prijs.

Het goedkoopste model van de vorige generatie is goedkoper dan het goedkoopste actuele. GPT-5 nano kost $0,05 per miljoen inputtokens, een kwart van Luna; wie er nu nog op bouwt, heeft tot 11 december om te migreren en betaalt daarna minimaal vier keer zoveel per inputtoken.

Welk model zit in welk ChatGPT-plan?#

Wie een abonnement kiest, kiest indirect een modelversie. De tabel combineert de ChatGPT-prijspagina, het Help Center-artikel over denkniveaus en GPT-6 Pro en de Business-limietenpagina; de berichtaantallen zijn de schattingen van OpenAI per venster van vijf uur.

Twee kanttekeningen bij die tabel. Nieuwe aanmeldingen voor Pro $200 zijn sinds 10 september 2026 gepauzeerd, en op een Business Standard-seat kost een lange Astra-taak meer van je budget dan tien korte, zodat "5 tot 45 berichten" een bandbreedte is en geen tegoed.

Wat elk plan in euro kost, inclusief btw-afhandeling en jaarbetaling, vind je in ons overzicht van de ChatGPT-abonnementsprijzen; de Business-variant met verwerkersovereenkomst en rekenvoorbeeld per teamgrootte behandelen we apart in ChatGPT Business voor het MKB.

GPT-6 Astra (3 september 2026): wat er veranderde voor zakelijke gebruikers#

Astra kwam op 3 september 2026 in de API en werd de dagen erna per ChatGPT-plan uitgerold: eerst Pro, Enterprise en Business Premium via Work en Codex, daarna Plus en Business Standard (The Decoder, 5 september 2026).

Voor wie bouwt, veranderde er meer dan de prijs. Astra kent geen redeneerniveau "none", accepteert geen eigen temperature of top_p, en toolgebruik werkt uitsluitend via de Responses API (OpenAI changelog, 3 september 2026).

Wie nog Chat Completions met tools gebruikt, moet dus eerst migreren voordat Astra überhaupt een optie is. Dezelfde release bracht misalignment monitoring: OpenAI controleert asynchroon op afwijkend gedrag tijdens agent-werk en kan een gesprek stilzetten voor review.

Het tarief is $10 input en $50 output per miljoen tokens, tweeënhalf keer Sol, met een verdubbeling van het inputtarief boven 272.000 inputtokens over het hele verzoek (OpenAI pricing, 2026). Fast mode is voor Astra niet beschikbaar in combinatie met EU-dataresidentie; die verzoeken moeten op standaardverwerking.

In ChatGPT krijg je met Astra ruwweg de helft van het aantal berichten dat je met Sol had: op Plus 5 tot 45 tegenover 10 tot 100 per venster van vijf uur (The Decoder). Voor een team dat vooral chat, is dat een reden om Astra niet als standaard in te stellen.

De benchmarks, de twee tariefvallen in de factuur en de vraag of overstappen loont, staan uitgewerkt in ons artikel over de werkelijke kosten van GPT-6 Astra. Voor de vergelijking met het Anthropic-topmodel van dezelfde week is er Claude Fable 5.1 versus GPT-6 Astra.

GPT-5.6 Sol, Terra en Luna (9 juli 2026): drie klassen, drie prijswijzigingen#

Met GPT-5.6 stapte OpenAI af van één model per generatie. Sol, Terra en Luna zijn drie capaciteitsklassen die elk hun eigen tempo volgen en een contextvenster van 1,05 miljoen tokens delen (OpenAI changelog, 9 juli 2026; in ChatGPT dezelfde dag, model release notes).

Zakelijk relevant is vooral wat er ná de lancering gebeurde. Op 30 juli werd Luna 80 procent goedkoper en Terra 20 procent; op 21 augustus ging Sol van $5/$30 naar $4/$20, met als garantie "at least through November 21, 2026" (OpenAI changelog).

Die drie verlagingen in zes weken zijn de reden dat onze pagina over GPT-5.6 nog de Sol-prijs van 30 juli noemt: de tabel hierboven geeft de stand van vandaag. Wie een businesscase voor 2027 maakt, rekent met het niet-promotionele tarief of bouwt een marge in.

Op 30 juli verving Fast mode ook Priority Processing: tot 2,5 keer sneller tegen het dubbele tarief, sinds 5 augustus ook voor verzoeken boven 272K tokens. Op 13 augustus volgde de aankondiging van Ultrafast, tot veertien keer sneller dan standaardverwerking en in beperkte preview voor een kleine klantengroep, zonder publieke prijs; volgens Cerebras draait die laag op zijn hardware.

In ChatGPT werd Luna na de lancering het standaardmodel voor Free en Go, met onbeperkte tekstchats; Sol drijft sinds 9 juli alle denkniveaus op betaalde plannen aan (model release notes, 2026). De naamgeving, de benchmarkdiscussie rond METR en de EU-vraag per cloudplatform staan in het GPT-5.6-artikel.

GPT-5.5, GPT-5.4 en GPT-5: wat er vóór juli 2026 kwam#

De drie oudere generaties draaien nog, maar met verschillende houdbaarheid.

GPT-5.5 (24 april 2026) was het laatste model met één naam per generatie: $5/$30, contextvenster van 1,05 miljoen tokens, met GPT-5.5 Pro als duurdere variant op de Responses API (OpenAI changelog, 24 april 2026). In ChatGPT werd GPT-5.5 Instant op 28 mei 2026 nog bijgewerkt en is het sindsdien door Sol verdrongen, al schrijft OpenAI in het Help Center over GPT-5.6 dat "earlier models may remain available where supported".

GPT-5.4 (5 maart 2026) bracht ingebouwd computergebruik naar de Responses API en kreeg op 17 maart de varianten mini en nano, met een kleiner venster van 400.000 tokens. In ChatGPT verscheen GPT-5.4 mini als fallback zodra de Thinking-limiet bereikt is, niet als kiesbaar model (model release notes, 18 maart 2026).

GPT-5 (7 augustus 2025) verdween op 13 februari 2026 uit ChatGPT en verdwijnt op 11 december 2026 uit de API, samen met mini, nano en Pro. De geadviseerde opvolgers staan in de tabel; wie een GPT-5-integratie heeft, plant de migratie dus dit najaar en niet na de feestdagen.

Eén technisch detail uit deze periode raakt ook nieuwe projecten: bij GPT-5.5 werkt caching alleen met extended prompt caching, en pas vanaf de GPT-5.6-lijn bepaal je zelf de minimale cachelevensduur (OpenAI, prompt caching). Wie een agent met een lange systeemprompt bouwt, kiest daarom bij voorkeur niet meer voor 5.5.

Limieten die niet in de prijslijst staan#

Een versienummer zegt niets over de grenzen waar je in de praktijk tegenaan loopt. Dit zijn de zes die in onze implementaties het vaakst verrassen.

• 272.000 inputtokens is een prijsdrempel, geen limiet: erboven kost het hele verzoek het dubbele inputtarief en anderhalf keer het outputtarief, bij elk 1,05M-model.
• 128.000 outputtokens per antwoord is het maximum, ongeacht model of plan.
• Het ChatGPT-venster is kleiner dan het API-venster: 27K op Free tot 128K op Pro voor Instant, 256K tot 400K voor redeneren; in de API krijg je 922K input.
• Effortniveau none bestaat niet op Astra; wie snelle antwoorden zonder redeneren wil, zit bij Sol, Terra of Luna.
• Tools op Astra werken alleen via de Responses API; Chat Completions blijft bestaan voor tekst zonder tools.
• EU-verwerking kost tien procent extra, vraagt goedkeuring voor Modified Abuse Monitoring of Zero Data Retention, en sluit Fast mode op Astra uit; die toeslag geldt voor elk model dat op of na 5 maart 2026 verscheen.

Die laatste regel is voor Nederlandse bedrijven de belangrijkste. De API-regio "Europe (EEA + Switzerland)" biedt zowel opslag als verwerking in de regio, via het endpoint eu.api.openai.com, en alle modellen uit de tabel staan op de ondersteuningslijst voor Responses en Batch; de Pro-varianten ontbreken alleen bij Chat Completions, dat zij sowieso niet ondersteunen (OpenAI, dataresidentiegids, 2026).

Binnen ChatGPT zelf is die regiokeuze er alleen voor Enterprise en Edu, met inferentie in Europa als aparte optie (OpenAI Help Center, residency). Plus, Pro en Business kiezen geen regio; welk model dan AVG-technisch verdedigbaar is, staat in onze AVG-analyse per AI-model.

Welke versie voor welk werk?#

De prijsverschillen in de tabel zijn groot, tot een factor 200 tussen GPT-5 nano en Astra, en de kwaliteitsverschillen zijn dat voor de meeste taken niet. Dit is de verdeling die wij aanhouden als een klant expliciet voor OpenAI kiest.

Twee dingen horen bij die tabel. Wij werken Claude-first en zetten OpenAI in waar het per taak aantoonbaar beter of goedkoper uitpakt, dus de tabel is een keuze binnen OpenAI en geen oordeel over de leverancier; die afweging staat in Claude versus ChatGPT zakelijk.

En de effortknop weegt zwaarder dan de rij. Astra op low kan goedkoper zijn dan Sol op max, omdat de redeneerinspanning bepaalt hoeveel outputtokens er verstookt worden; meet het per taaktype in plaats van accountbreed één niveau te kiezen.

Wat een OpenAI-integratie per gesprek, per document en per kennisbank kost, inclusief de omrekening naar euro, staat doorgerekend op onze pagina met OpenAI API-tarieven en rekenvoorbeelden. De keuzeregel per taak tussen Astra, mini en nano krijgt dit najaar een eigen vraagpagina in deze kennisbank.

Wat dit betekent voor je keuze#

Begin niet bij het nieuwste model maar bij drie vragen: hoe lang is de taak, hoeveel context gaat erin, en wacht er iemand op het antwoord. Wie die drie beantwoordt, komt in de tabel hierboven bijna altijd bij Terra of Sol uit.

Astra is de uitzondering, niet de regel. Het loont bij agentische taken van tientallen stappen, bij computergebruik en bij lange documenten waar Sol aantoonbaar strandt; overal elders betaal je tweeënhalf keer zoveel voor een verschil dat je niet ziet.

Wie niets doet, heeft ook een keuze gemaakt. Een integratie op GPT-5 stopt op 11 december 2026, een businesscase op de Sol-promotieprijs kan na 21 november anders uitvallen, en een ChatGPT-workspace zonder modelbeleid laat medewerkers Astra-berichten opmaken aan werk waar Luna voor volstond.

Onze rol daarin begint met advies. Een halve dag AI-workshop vanaf €950 laat je team de denkniveaus en modelklassen op eigen werk uitproberen; een readiness assessment van €3.500 bepaalt welke processen modelwaardig zijn, en complete adviestrajecten lopen tot €22.500 tegen een vaste projectprijs (onze prijsband, AI-advies).

Wil je de bouw daarna ook uitbesteden, dan ontwerpen we de koppeling met een abstractielaag, zodat een versiewissel een configuratiewijziging is en geen herbouw; hoe zo'n agent er bij ons uitziet staat op de pagina over AI-agents. Nog niet zeker of AI in jouw proces past, doe dan eerst de gratis AI-scan.

Liever meteen sparren over welke versie bij jouw situatie hoort? Bel ons op 085 016 0118 of plan het via de contactpagina; binnen één werkdag ligt er een concreet voorstel.

Bijgewerkt: zo houden we deze pagina actueel#

Deze versiepagina wordt elk kwartaal nagelopen en bij elke OpenAI-release binnen een week bijgewerkt: een nieuw model wordt een rij in de tabel en een sectie hierboven, nooit een nieuwe URL. De datum bovenaan de pagina is de laatste controle van alle prijzen en versies tegen de leverancierspagina's; wijkt een leverancierspagina van vandaag af van deze tekst, dan wint de leverancierspagina.

Veelgestelde vragen over de OpenAI-modellen#

De vragen die ondernemers en ontwikkelaars ons het vaakst stellen over versies, plannen en limieten bij OpenAI. Alle antwoorden geven de stand van 18 september 2026.