Welk AI-model is het beste voor mijn bedrijf in 2026?

Een zakelijke AI-stoel kost in september 2026 bij vier van de vijf grote leveranciers tussen de €17 en €22 per persoon per maand. Alleen Google zit met €13,60 lager, en daar zit Gemini dan al in het Workspace-abonnement.

Op prijs valt de keuze tussen Claude, ChatGPT, Copilot, Gemini en Mistral dus zelden. Ze valt op drie andere dingen: welk werk je ermee doet, welke privacyroute je nodig hebt en hoeveel volume erdoorheen gaat.

Die drie vragen staan hieronder in één keuzetabel en vier stappen. Elke prijs is op 18 september 2026 bij de leverancier zelf opgehaald; de bron staat bij elke tabel.

Deze pagina is de instap van het thema "welk model voor welk werk" in onze index over AI-modellen vergelijken. Wie eerst wil weten welke modellen er überhaupt zijn en wie erachter zit, vindt dat overzicht binnenkort op een eigen pagina; hier gaat het om de keuze.

De keuzetabel: taak, modelfamilie, prijsklasse en privacyroute#

Dit is onze eigen tabel, opgebouwd uit de leverancierspagina's van september 2026 en de manier waarop wij in projecten kiezen. De prijsklassen en privacyroutes staan verderop uitgewerkt.

De tabel is een startpunt, geen uitspraak. In elk project testen we de eerste keuze tegen één alternatief op het echte werk, en in ongeveer de helft van de gevallen wint een goedkoper model dan verwacht.

Wie deze tabel invult, moet weten waar wij geld verdienen: onze eigen bouw staat op Claude, en Copilot-licenties leveren we als Pax8-reseller met marge. Onder Waar wij staan staat wat dat voor het advies betekent.

Stap 1: begin bij het werk, niet bij het model#

De vraag "welk model is het beste" heeft in september 2026 een meetbaar antwoord, en dat antwoord helpt je nauwelijks.

Artificial Analysis mat op 1 september 2026 voor Claude Fable 5.1 een score van 66 op zijn Intelligence Index, de hoogste die het bureau ooit heeft gemeten, met Claude Opus 5 op 63, Claude Fable 5 op 62 en GPT-5.6 Sol op 61. Vijf punten verschil tussen het beste en het vierde model, tegen een prijsverschil van vijf keer.

Dat verschil van vijf punten merk je in de praktijk alleen bij werk dat het model tot het uiterste drijft: lange agent-runs, complexe code, redeneren over tientallen documenten tegelijk. Voor een offerte, een klachtmail of een samenvatting van een vergadering presteren de modellen uit de middenklasse gelijkwaardig.

Hoe je zulke scores leest en waar ze je misleiden, staat op onze pagina over AI-benchmarks.

Daarom begint de keuze bij het werk. Drie vragen bepalen de rij in de tabel.

Zit er een mens achter het scherm, of draait het proces zelf? Een medewerker die vragen stelt, heeft een chatstoel nodig; een proces dat facturen verwerkt of tickets beantwoordt, heeft een API-model nodig. Dat is een ander product met een andere kostenstructuur, ook bij dezelfde leverancier.

Is het werk routine of uitzondering? Routine (classificeren, samenvatten, standaardantwoorden) loopt op een klein model. Uitzonderingen (een contractclausule uitleggen, een bug in een onbekende codebase vinden) verdienen een groot model, maar dat is meestal een klein deel van het volume.

Welke suite gebruikt je bedrijf al? Wie in Microsoft 365 leeft, krijgt met Copilot een model dat je mail en bestanden al kent; wie in Google Workspace werkt, krijgt hetzelfde met Gemini. Voor werk dat in die apps gebeurt, weegt die integratie zwaarder dan een paar punten op een benchmark.

Wanneer een model níet het antwoord is#

Soms is de eerlijke uitkomst van stap 1 dat je geen model moet kiezen maar een koppeling. Een orderintake die vanuit e-mail in je ERP moet landen, is voor negentig procent een integratievraag en voor tien procent een modelvraag.

In dat geval hoort de keuze thuis bij AI-software op maat, waar het model één onderdeel is van een werkend proces. De modelkeuze maken we daar pas na de procesanalyse, en vaak wisselt het model nog tijdens de bouw.

Stap 2: de privacyroute bepaalt meer dan het model#

De Autoriteit Persoonsgegevens zegt het kort: "Wilt u als bedrijf of organisatie algoritmische systemen gebruiken bij het verwerken van persoonsgegevens? Ga vooraf na of u hierbij aan de AVG kunt voldoen." De AP publiceerde daarvoor op 13 juli 2026 een handreiking generatieve AI en de AVG.

Vooraf nagaan betekent: weten of er een zakelijk contract ligt, of de leverancier op je data traint en waar de verwerking plaatsvindt. Dezelfde modelnaam geeft daar per abonnement een ander antwoord op.

Drie dingen vallen op in deze tabel.

Ten eerste is het Europese alternatief niet automatisch de veiligste route: bij Mistral moet je de trainingsopt-out zelf regelen, waar Anthropic, OpenAI en Microsoft het op zakelijke plannen standaard uitzetten.

Ten tweede kost EU-verwerking via de API bij Anthropic én OpenAI tien procent extra, en bij Anthropic loopt die route niet via de eigen API maar via Google Cloud.

Ten derde is de chatroute bij Copilot en Gemini gekoppeld aan de suite die je al hebt: de verwerkersovereenkomst die je met Microsoft of Google hebt, dekt het AI-gebruik mee.

De volledige uitwerking per aanbieder, met bewaartermijnen en subverwerkers, staat op onze pagina over welk model AVG-proof is. Deze pagina gebruikt die feiten alleen om de rij in de keuzetabel te bepalen.

Stap 3: prijsklasse en volume#

Onze prijsklassen zijn een eigen indeling, bedoeld om de tabel leesbaar te houden. Ze zijn gebaseerd op de lijstprijzen van 18 september 2026.

De stoel: €17 tot €22 per persoon per maand#

Eurobedragen omgerekend met de ECB-referentiekoers van 18 september 2026 (1 euro = 1,1460 dollar), behalve bij Anthropic: claude.com toont Nederlandse bezoekers een eigen europrijslijst, afgelezen op 18 september 2026 vanaf een Nederlands IP-adres. De Copilot-bundel bevat de Microsoft 365-licentie; de losse add-on kost €18,20 op een bestaand Business-plan.

Bij Claude zit er een addertje in de stoel: op Team Standard betaal je voor Fable 5 en 5.1 apart via usage credits, op Team Premium (€105,23 per seat per maand, of €90 bij jaarbetaling op de Nederlandse prijslijst) zit het model tot de helft van je weeklimiet in de prijs (Anthropic support). Voor de meeste kenniswerkers is Sonnet 5 op een Standard-seat ruim genoeg.

De plannen per leverancier staan uitgewerkt op wat Claude kost, wat ChatGPT kost, wat een Copilot-licentie kost en wat Gemini zakelijk kost. Wil je alle zakelijke stoelen naast elkaar met scenario's voor 5, 20 en 200 medewerkers, dan is de abonnementsvergelijking de betere ingang.

De API: drie klassen per miljoen tokens#

Bronnen: Anthropic, OpenAI, Google en de Mistral-modelkaarten van Large 3 en Medium 3.5.

Batchverwerking halveert bij Anthropic, OpenAI en Google de prijs, en Gemini 3.1 Pro rekent boven 200.000 tokens per prompt $4 en $18. Btw (21%) komt er in Nederland bovenop.

Wat de tabel laat zien: de frontier-klasse kost vijf keer de middenklasse en tien tot vijftig keer de laagste klasse. Een proces dat tachtig procent routine is, hoort dus niet op één frontier-model.

Rekenvoorbeeld (geen meting): een klantenservicegesprek van 3.000 inputtokens en 300 outputtokens kost op GPT-5.6 Luna circa 0,1 dollarcent en op GPT-6 Astra 4,5 dollarcent. Bij 10.000 gesprekken per maand is dat $9,60 tegen $450.

Met Sonnet 5 als tweede lijn voor de tien procent lastige gesprekken kom je op circa $18 per maand uit. De volledige tokenrekensommen staan op wat de Claude API kost en wat de OpenAI API kost.

De derde klasse: eigen server#

Mistral Large 3 is onder Apache 2.0 vrijgegeven (modelkaart) en mag je dus zelf draaien. Dan betaal je geen tokens maar GPU-capaciteit en beheer, en verlaat data je infrastructuur niet.

Die route loont zelden onder een paar miljoen tokens per dag; wanneer wel, staat in onze vergelijking open-source of commerciële AI.

Stap 4: het beslismoment per situatie#

Met werk, privacyroute en volume bekend, valt de keuze in de meeste MKB-situaties op één van deze uitkomsten.

• 10 tot 50 medewerkers, geen bijzondere compliance-eisen: Claude Team Standard (€18 per seat op de Nederlandse prijslijst) of ChatGPT Business ($20 per seat, omgerekend circa €17,45), allebei bij jaarbetaling, met Gemini erbij als je al op Workspace zit.
• Al op Microsoft 365, werk zit in Outlook, Teams en Excel: Copilot Bedrijven als add-on (€18,20) of de bundel met Business Standard (€20,36); Copilot Chat zit al in het plan.
• Al op Google Workspace: Business Standard (€13,60) geeft Gemini in Docs, Sheets, Meet en Gmail; een tweede chattool erbij is dan meestal overbodig.
• Softwarebedrijf, coderen is het primaire werk: Claude Code op Team Premium of Max voor de ontwikkelaars, Sonnet 5 als dagelijks model en Opus 5 of Fable 5.1 voor architectuur en lange runs. Welke codetool daarbij past, vergelijken we op een eigen pagina in dit thema.
• Gevoelige klantdata in een gereguleerde sector: Claude via het eu-endpoint van Google Cloud of Mistral op EU-infrastructuur met de trainingsopt-out aan; bij extreme eisen een open-weight model op eigen server.
• Hoog API-volume, veel routine: een klein model (Haiku 4.5, Luna, Gemini 3.8 Flash of Mistral Large 3) als eerste lijn, een middenklasse-model als tweede lijn. Hoe je die routering inricht, komt op een eigen pagina over het combineren van modellen.
• Chatbot of assistent die klanten te woord staat: meestal Haiku of Sonnet achter een eigen laag met je kennisbank; het model is daar het kleinste deel van de kosten.

Een uitkomst die vaak verrast: de duurste keuze is zelden het frontier-model, maar het chatabonnement dat niemand gebruikt. Twintig ongebruikte stoelen kosten meer dan een jaar API-verbruik van een goed ingerichte factuurverwerking.

Waar wij staan: Claude-first en Microsoft-reseller#

Wij bouwen onze eigen AI-oplossingen Claude-first. De reden is praktisch: de Claude-lijn heeft in onze projecten de beste combinatie van agent-tooling, voorspelbaar gedrag bij lange context en een EU-route via Google Cloud, en Sonnet 5 zit sinds september op $2 en $10 per miljoen tokens in de middenklasse.

Dat is een voorkeur, geen wet. In de vergelijking Claude versus ChatGPT voor zakelijk gebruik staat waar ChatGPT wint: ecosysteem, multimodale functies en het aantal integraties.

Tegelijk zijn we Microsoft-reseller via Pax8: Copilot-licenties verkopen we dus ook, en daar maken we marge op.

Als we Copilot adviseren voor een bedrijf dat in Microsoft 365 werkt, is dat omdat de integratie met mail en bestanden daar de doorslag geeft; als we het afraden, is dat omdat het werk niet in die apps zit. Beide gebeuren.

Wat het kost om de keuze te laten maken#

Kun je de tabel hierboven zelf invullen, dan hoef je ons niet te bellen. Loop je vast op de privacyroute of op de vraag welk werk zich leent voor een API-proces, dan is dit onze prijsband voor AI-advies, als vaste projectprijs vooraf.

Reiskosten binnen Nederland zitten in de prijs. Het modeladvies uit een assessment is concreet: per proces een modelfamilie, een prijsklasse en een privacyroute, dezelfde kolommen als de tabel bovenaan.

Wil je eerst een indruk of AI in jouw processen loont, doe dan de gratis AI-scan. Wil je de keuze in een gesprek doornemen, bel dan 085 016 0118 of laat een bericht achter via contact; we plannen dan een intake van een half uur.

Zo houd je de keuze actueel#

De prijzen op deze pagina zijn van 18 september 2026 en de modelnamen ook. GPT-6 Astra is van 3 september, Claude Fable 5.1 van 1 september; over een kwartaal staan er andere namen in de frontier-rij.

Daarom raden we aan de keuze per kwartaal te herzien, en dan alleen op de rijen die je gebruikt. De versiepagina's per leverancier in de index houden de versietabellen bij, zodat je niet elke leverancierspagina zelf hoeft na te lopen.

Wat niet elk kwartaal verandert, is de privacyroute: wie die eenmaal goed heeft ingericht, wisselt van model met een configuratieregel in plaats van een nieuw contract. Dat is de belangrijkste reden om stap 2 vóór stap 3 te doen.