Copilot of ChatGPT voor je bedrijf: wat is het verschil en wat kost het (2026)?

Wie in een Copilot-venster een vraag stelt, weet sinds dit jaar niet welk model antwoordt. Microsoft schrijft in het productoverzicht van Copilot dat Copilot standaard "a real-time router" gebruikt om per prompt het onderliggende model te kiezen.

Wie in ChatGPT Business een vraag stelt, kiest dat model zelf, en betaalt daarvoor een seat die los staat van Microsoft 365, Google Workspace of welke kantoorsuite dan ook.

Dat is het werkelijke verschil tussen de twee, en het verklaart waarom de vraag "Copilot of ChatGPT" per werksoort een ander antwoord krijgt. Hieronder staat eerst wat beide precies zijn, dan onze tabel per werksoort met de seatprijs erbij, dan de beslistabel voor combineren of kiezen en een rekenvoorbeeld voor 25 medewerkers.

Vooraf twee dingen over ons. CleverTech AI levert Microsoft-licenties als reseller via Pax8 en verdient dus aan elke Copilot-seat; tegelijk bouwen we onze eigen AI-oplossingen Claude-first, wat betekent dat we in deze vergelijking op geen van beide tools een commercieel neutrale partij zijn.

Wat je vergelijkt: een laag in je suite tegenover een losse werkruimte#

Copilot is geen los product dat je koopt en installeert. Het is een assistent die in de Microsoft 365-apps zit, en de betaalde variant haalt volgens Microsoft zijn context "automatic via Microsoft Graph and Work IQ" uit je e-mails, bestanden, vergaderingen en agenda.

ChatGPT Business is het omgekeerde: een werkruimte op chatgpt.com, met een beheerconsole, waarin je volgens het Help Center van OpenAI toegang krijgt tot "ChatGPT, ChatGPT Work, and Codex". Wat het model over je bedrijf weet, komt uit wat je uploadt, in Projects zet of via apps koppelt.

Dit is onze vergelijkingstabel, opgebouwd uit de leveranciersdocumentatie van september 2026.

Bronnen per rij: het productoverzicht en de licentiepagina van Microsoft, de pagina over Anthropic-modellen in Microsoft-diensten, het Help Center over ChatGPT Business en het artikel over apps in ChatGPT. De europrijzen van Microsoft komen van de Nederlandse prijspagina's, zoals uitgewerkt op onze pagina over Copilot-licentiekosten; de ChatGPT-prijzen en de omrekening tegen de ECB-koers van 17 september 2026 staan op wat ChatGPT kost.

Eén regel uit die tabel verdient een toelichting vooraf: de gratis rij. Copilot Chat is de reden dat de vergelijking in de praktijk zelden "€ 18 tegen € 17" is, maar "€ 0 tegen € 17" voor het grootste deel van het team.

Per werksoort: welke tool past, waarom, en wat de seat kost#

Dit is de tabel die wij bij een licentiegesprek op tafel leggen. Prijzen per gebruiker per maand, exclusief btw, bij jaarbetaling; de bedragen komen uit de tabel hierboven.

Drie rijen vragen uitleg, omdat ze de vergelijking het vaakst doen kantelen.

De Office-rij is de sterkste zaak voor Copilot, en ook de duurste. De licentie kost bovenop een basislicentie van bijvoorbeeld Business Standard voor € 12,13, dus een medewerker met Copilot kost Microsoft-breed ruim € 30 per maand; de bundel van Business Standard met Copilot voor € 20,36 haalt daar weer een stuk vanaf.

De schrijfrij is waar ChatGPT zijn seat verdient. Wie de hele dag teksten maakt, wil kiezen tussen een snel en een diep redenerend model, en wil dat per Project onthouden; Copilot laat die keuze aan de router, tenzij je zelf naar "Think deeper" schakelt.

De kennisrij is een rechtenvraag, geen AI-vraag. Wat Copilot via Graph vindt, wordt begrensd door de rechten van de gebruiker, en die rechten zijn in een gemiddelde MKB-tenant in jaren niet opgeschoond; daarom adviseren wij vóór een Copilot-uitrol een AI readiness assessment (€ 3.500, vaste projectprijs) waarin we die nulmeting doen vóór je Copilot op werkdata aanzet.

Voor de code-rij is er een eigen pagina die verder gaat dan deze tabel: AI-codetools vergeleken, met Cursor en Claude Code als derde en vierde kandidaat.

Wie het model kiest: de router van Copilot tegenover de kiezer van ChatGPT#

De router is voor de meeste gebruikers een voordeel en voor sommige een probleem.

Microsoft omschrijft de drie standen zo: Auto laat Copilot zelf bepalen welk model het gebruikt; Quick response zet een "high-throughput model" in voor routinevragen; Think deeper gebruikt "a deeper reasoning model" voor complexe of open vragen. De opties veranderen, in de woorden van Microsoft, "as new models become available".

Voor een medewerker die een mail wil samenvatten is dat precies goed. Voor een jurist, controller of analist die wil weten welk model zijn stuk heeft beoordeeld, is het een zwarte doos, en dat is de groep waarvoor wij eerder een ChatGPT- of Claude-seat adviseren dan een Copilot-licentie.

Bij ChatGPT Business kies je zelf, maar betaal je op een andere manier: met een gebruikslimiet per venster van vijf uur, die per model verschilt. Hoeveel berichten een Standard-seat per model krijgt en wanneer een Premium-seat loont, staat uitgewerkt op onze pagina over wat ChatGPT Business kost; hier volstaat dat een dagelijkse zware gebruiker sneller tegen die grens loopt dan de seatprijs doet vermoeden.

Er is een derde optie die de vergelijking verwart: Claude ín Copilot. Microsoft heeft Anthropic als subverwerker toegevoegd, maar schrijft op de pagina over Anthropic-modellen dat die modellen op dit moment buiten de EU Data Boundary vallen ("currently excluded") en dat ze voor klanten binnen die grens "disabled by default" staan.

Een Nederlandse beheerder met de rol AI Administrator of Global Administrator kan dat aanzetten, per gebruiker of groep. Wie Claude wil zonder die uitzondering, zit bij Anthropic zelf; die afweging staat op Microsoft Copilot tegenover Claude.

Privacy en contract: twee verschillende bases#

De twee tools hebben niet alleen een andere prijs, ze hebben een andere juridische grondslag, en dat weegt voor een bedrijf met persoonsgegevens zwaarder dan het prijsverschil.

Copilot valt onder de Microsoft Product Terms en het Microsoft Data Protection Addendum die je al hebt voor Exchange en SharePoint. Microsoft noemt dat Enterprise Data Protection en koppelt het in het productoverzicht aan aanmelden met een Microsoft Entra-account; prompts en antwoorden vallen dan onder "the same contractual terms and commitments" als je mail en bestanden.

De EU Data Boundary geldt voor Copilot Chat én de betaalde licentie: "EU traffic stays within the EU Data Boundary". De uitzondering zijn de Anthropic-modellen uit de vorige sectie, en, in een aparte categorie, modellen die Microsoft "Anthropic models with Data Retention" noemt; daarvoor gelden de voorwaarden van Anthropic zelf en een tweede, expliciete opt-in.

ChatGPT Business valt onder de Business Terms van OpenAI. Het Help Center is er kort over: "OpenAI won't train on your workspace's data", en "A ChatGPT Business subscription does not include API usage".

Een verwerkersovereenkomst is er voor Business, maar dataresidentie in de EU niet; die is voorbehouden aan Enterprise. Welke verwerkersovereenkomst bij welk ChatGPT-abonnement hoort en wat je precies tekent, werkt onze pagina over de ChatGPT-verwerkersovereenkomst per abonnement uit.

Het praktische verschil: bij Copilot verandert je contractuele positie niet, want de verwerker was al Microsoft. Bij ChatGPT Business komt er een verwerker bij, met een eigen overeenkomst, een eigen beheerconsole en een eigen plek in je verwerkingsregister.

Voor bedrijven die dat tweede contract willen vermijden is dat een argument voor Copilot; voor bedrijven die één vast model met eigen voorwaarden willen, juist een argument om buiten Copilot te blijven.

Combineren of kiezen: de beslistabel#

De vraag in de titel heeft een derde antwoord dat vaker klopt dan de twee in de titel: allebei, maar niet voor iedereen.

Dit is onze beslistabel, in de volgorde waarin wij de vragen in een gesprek stellen.

De derde rij is de combinatie die wij het vaakst adviseren, en de reden is de gratis Copilot Chat. Zodra de basislaag niets kost, is de vraag niet meer "welke van de twee voor iedereen", maar "voor wie is een betaalde seat de moeite waard, en welke".

Wie de vergelijking breder wil trekken dan deze twee, naar Claude Team en Gemini in Workspace, vindt de vier zakelijke seats naast elkaar op zakelijke AI-abonnementen vergeleken; en welk model bij welk werk past, los van de leverancier, staat op welk AI-model is het beste voor mijn bedrijf. Beide zijn onderdeel van onze index over AI-modellen vergelijken.

Wat de routes kosten voor 25 medewerkers#

Wat volgt is een rekenvoorbeeld met de lijstprijzen zoals ze op 18 september 2026 golden, geen meting bij een klant. Neem een kantoor van 25 mensen dat al op Microsoft 365 Business Standard werkt: tien van hen leven in Outlook, Excel en Teams, een klein groepje van vijf produceert de hele dag teksten en analyses, en de rest opent AI hooguit een paar keer per week.

Alle bedragen zijn meerkosten bovenop de basislicenties die het bedrijf al betaalt, exclusief btw, bij jaarbetaling. Voor ChatGPT rekenen we met de omgerekende prijs exclusief btw, wat een btw-plichtig bedrijf per saldo betaalt na verlegging.

Twee dingen vallen op. Route C, ChatGPT voor iedereen, is nauwelijks goedkoper dan route B, Copilot voor iedereen, terwijl de tien dagelijkse Office-gebruikers in route C een tool krijgen die niet in hun Outlook zit.

En route B3, de bundel, kost voor 25 mensen minder dan route D voor vijftien betaalde seats; wie dus toch al Business Standard afneemt en naar Copilot neigt, moet de bundel eerst doorrekenen. Dat effect, en de voorwaarden van de actieprijs, staan volledig uitgewerkt op de Copilot-licentiepagina.

Route D is de combinatie uit de beslistabel. Voor € 3.229 per jaar krijgen tien Office-gebruikers Copilot in hun apps, vijf schrijvers en analisten een eigen modelkeuze, en de overige tien de gratis chat; dat is minder dan wat één van beide tools voor iedereen kost.

Wat een bredere AI-begroting kost, van seats tot een eigen agent, staat in ons kostenoverzicht voor AI in bedrijven.

Waar wij staan, en wat begeleiding kost#

Als Pax8-reseller leveren wij Copilot-licenties en verdienen daar marge op; op onze offerte staat de licentie daarom als eigen regel, los van de uren. Onze eigen AI-oplossingen bouwen we Claude-first, en in gesprekken over deze twee tools zeggen we er daarom bij dat een Claude Team-seat voor het schrijf- en analyseteam in de derde rij van de beslistabel een gelijkwaardige kandidaat is.

Wat we rond de keuze doen, met onze prijsband uit de dienstpagina's voor AI-advies en Managed AI:

• Copilot- of ChatGPT-workshop voor je team: vanaf € 950 voor een halve dag, tot 15 deelnemers.
• AI readiness assessment vóór een uitrol met werkdata: € 3.500, vaste projectprijs: nulmeting op data, technologie, organisatie en strategie, met gap-analyse en kansenlijst.
• Focused roadmap met business cases per afdeling: € 5.000 tot € 7.500.
• Managed AI, € 500 tot € 2.500 per maand: doorlopend beheer van je AI-omgeving met monitoring, optimalisatie en maandrapportage.

Twijfel je welke rij van de werksoorttabel op welk deel van je team slaat? Stuur ons via contact hoeveel mensen in welke rij vallen, of bel 085 016 0118; we zetten er dan de route uit de kostentabel naast die daar het goedkoopst bij past.

Wanneer het antwoord geen van beide is#

Beide tools zijn assistenten voor mensen die typen. Zodra je merkt dat het werk zich herhaalt, dezelfde documenten steeds opnieuw worden geüpload of een antwoord met de hand in een ander systeem wordt overgetypt, koop je met een seat een proces.

Dan is de vraag niet meer Copilot of ChatGPT, maar Copilot Studio of een eigen agent. Die afweging, met het kantelpunt in gesprekken per maand, staat op Copilot Studio of een eigen agent; wat een AI-chatbot op je eigen kennisbank kost, op de dienstpagina.

En wie nog niet weet of het werk een seat of een proces is, begint bij de gratis AI-scan. Die maakt per afdeling zichtbaar waar een gratis Copilot Chat volstaat, waar een betaalde seat loont en waar een koppeling meer oplevert dan welke seat dan ook.