Welke AI-modellen kun je in de EU laten draaien? EU-hosting per aanbieder (2026)

Op de eigen API van Anthropic kun je op 18 september 2026 uit precies twee waarden kiezen voor de plek waar Claude rekent: "global" en "us". Een derde waarde voor Europa bestaat niet, en de enige werkruimte-locatie voor opslag is eveneens de VS.

Toch kun je Claude vandaag in Frankfurt, Parijs of België laten rekenen, alleen niet onder het contract van Anthropic maar onder dat van AWS of Google Cloud. Dat patroon zie je bij elke aanbieder: de EU-route loopt bijna nooit via de voordeur van de maker.

Deze pagina beantwoordt één vraag: welke modellen kun je in de EU laten draaien, via welke route, en wat betekent "EU" dan precies. Alles staat in een eigen tabel met een leverancierspagina per cel.

Wat hier niet staat: de verwerkersovereenkomst per abonnement. Die staat voor Anthropic op heeft Claude een DPA en voor OpenAI op mag je ChatGPT zakelijk gebruiken onder de AVG.

De juridische weging (training, subverwerkers, retentie) staat op de pagina AI en AVG per aanbieder. Hier gaat het uitsluitend over de vraag wáár het model rekent en wat daarbij in Europa blijft.

Wat "in de EU draaien" wel en niet betekent#

Een AI-verzoek raakt vier datalagen, en leveranciers beloven er meestal maar twee. Wie de vier uit elkaar houdt, leest elke residency-pagina in één keer goed.

• Verwerking (inferentie): waar het model je prompt leest en het antwoord genereert.
• Opslag: waar bestanden, batches, gesprekshistorie en fine-tuning-data in rust staan.
• Logs en misbruikmonitoring: waar kopieën van prompts tijdelijk worden bewaard voor veiligheidscontroles.
• Beheerdata en support: accountgegevens, API-sleutels, facturatie, gebruiksstatistieken en de medewerkers die bij een storing meekijken.

OpenAI zegt letterlijk dat data residency "does not apply to system data", zoals accountdata en gebruiksdata. Mistral schrijft dat regionale inferentie "does not provide regional storage for all control-plane data".

De tweede valkuil is het woord "EU" zelf, want elke leverancier trekt de grens anders. Bij OpenAI is de regio "Europe (EEA + Switzerland)", bij Google alleen de EU-lidstaten (het VK en Zwitserland zijn uitgesloten), bij Microsoft de EU plus de EFTA-landen, en bij AWS hangt het af van waar je aanroept: vanuit Londen of Zürich horen die steden bij de bestemmingen van het EU-profiel.

De derde valkuil is juridisch: een EU-datacenter is geen AVG-vinkje. Artikel 28 AVG eist op elke route een verwerkersovereenkomst, en artikel 44 stelt voorwaarden aan doorgifte buiten de EER, ook als de servers in Europa staan maar de leverancier Amerikaans is.

Wij zijn een IT-bureau, geen advocatenkantoor. Wat volgt is wat de documentatie letterlijk zegt; of dat in jouw situatie volstaat, toets je bij je functionaris gegevensbescherming of jurist.

De routetabel: wat per route in de EU blijft#

Alle cellen komen van de leverancierspagina's die op 18 september 2026 zijn opgehaald; de bronnen staan onderaan. "Toeslag" is de meerprijs ten opzichte van de standaard- of globale route van dezelfde aanbieder.

Vier routes houden inferentie én opslag in Europa: Google Cloud (Claude en Gemini), Bedrock, de OpenAI API met EU-residency en Azure OpenAI met een EU Data Zone. Bij Mistral blijft de inferentie in de EU, maar de beheerdata niet per se; bij zelf hosten blijft alles waar jij het zet.

Welke versies je op de EU-routes krijgt#

Niet elk model staat op elke EU-route, en de nieuwste versies komen meestal als laatste. Dit is de stand van de residency-tabellen op 18 september 2026, aangevuld met de releases van 22 en 28 september 2026; de Claude-rijen voor Bedrock en Google Cloud zijn op 6 oktober 2026 opnieuw gecontroleerd.

De Azure-regel voor nieuwe modellen is expliciet: eerst Global, dan Data Zone, dan een geografie-gebonden type. Wie het nieuwste model op dag één in de EU wil, wacht dus meestal een paar weken of kiest de directe API van de maker; GPT-6 Sol en Luna stonden op 22 september 2026 wel direct in de EU Data Zone.

Anthropic: geen EU op de eigen API, wel via Google Cloud en AWS#

Claude is onze standaardkeuze, dus dit is de eerlijke versie. De documentatie over data residency noemt twee onafhankelijke instellingen: de inference-geo per verzoek, met als waarden "global" (standaard) en "us", en de werkruimte-geo voor opslag, waarvoor "us" de enige beschikbare optie is.

Onder "Current limitations" staat het letterlijk: Only "us" and "global" are available. Een prompt die je vanuit Nederland naar api.anthropic.com stuurt, kan dus overal ter wereld worden verwerkt, tenzij je hem bewust in de VS vastzet tegen 1,1 keer het standaardtarief.

Voor EU-verwerking heb je twee routes, en die vallen allebei buiten het directe Claude-contract. Op Google Cloud kies je regio "eu"; het verzoek gaat dan naar aiplatform.eu.rep.googleapis.com en blijft binnen de EU-lidstaten.

Google is daar streng in: "Geographies outside the European Union political boundary, including the United Kingdom and Switzerland, are excluded from this endpoint." Regionale en multi-region endpoints kosten op Google Cloud 10% meer dan het globale endpoint.

Op Amazon Bedrock werkt het met inferentieprofielen. Een profiel met het voorvoegsel "eu" laat Bedrock zelf een regio binnen de EU-geografie kiezen, en AWS belooft in de documentatie over geografische cross-region inference dat "your data remains in the AWS Regions where it originally resides".

Twee nuances uit diezelfde AWS-pagina. Tijdens het verzoek kunnen prompt en antwoord tijdelijk buiten je bronregio komen.

Bedrock bewaart standaard geen input en output; waar AWS content bewaart voor misbruikdetectie, zoals bij Claude Fable 5 en 5.1, gebeurt dat in de bestemmingsregio.

Welke regio's het EU-profiel gebruikt, hangt af van de bronregio.

Vanuit Frankfurt routeert het naar zes regio's in EU-lidstaten; vanuit eu-west-2 (Londen) of eu-central-2 (Zürich) komt die stad erbij. Wie strikt binnen de Unie wil blijven, roept het profiel aan vanuit een EU-lidstaat en controleert de bestemmingen met GetInferenceProfile.

Het grote voordeel van Bedrock is de rolverdeling. AWS kopieert het model in een eigen deployment-account per regio, en "model providers don't have access to those accounts", dus Anthropic ziet je prompts en antwoorden niet.

Microsoft Foundry is voor EU-residency geen optie. Claude staat er alleen als Global Standard of US Data Zone Standard, en Anthropic treedt er op als zelfstandige verwerker onder de eigen datavoorwaarden.

Dat werkt door in Microsoft Copilot. Microsoft schrijft dat "Models provided by Anthropic as a subprocessor are currently excluded from the EU Data Boundary" en zet Anthropic-modellen voor EU-, EFTA- en VK-tenants standaard uit; een beheerder moet ze bewust aanzetten.

Welke Claude-versie je krijgt, verschilt per route. Op Google Cloud staat Fable 5.1 per 6 oktober 2026 wel in de EU-kolom van de residency-tabel, maar op Bedrock heeft Fable 5.1 geen EU-profiel en zijn regionale endpoints alleen in us-east-1 beschikbaar.

Claude Opus 5.5, uitgebracht op 22 september 2026, staat volgens de Bedrock-modelkaart naast het globale profiel ook op een EU-profiel, eu.anthropic.claude-opus-5-5. Op het eu-endpoint van Google Cloud staat hij per 6 oktober 2026 ook.

Op Bedrock is hij bovendien niet voor alle klanten open: controleer Model access in de AWS-console vóór je hem vastlegt.

Claude Sonnet 5.5, uitgebracht op 28 september 2026, stond op Bedrock op 29 september alleen op het globale profiel; per 6 oktober 2026 heeft het daar ook een EU-profiel, zonder regionaal endpoint in de EU. Op het eu-endpoint van Google Cloud staat Sonnet 5.5 sinds die datum ook in de residency-tabel.

Heb je EU-verwerking met een Sonnet-model nodig, dan kun je dus kiezen tussen Sonnet 5.5 en Sonnet 5: beide staan op het Bedrock-EU-profiel en in de EU-kolom van Google Cloud. Sonnet 5 is ook niet uitgefaseerd: het heeft de status Active en verdwijnt op de platforms van Anthropic niet vóór 30 juni 2027.

Bouw je Claude zelf in een applicatie, dan is de modelkeuze binnen die routes een configuratiestap, geen herbouw, al vraagt de stap van Sonnet 5 naar Sonnet 5.5 meer dan een nieuw model-ID: Anthropic noemt vijf breaking changes, dus loop eerst de migratiecheck langs. De tokenprijzen per model staan op wat de Claude API kost; de contractkant per plan op de pagina over de Claude-DPA.

OpenAI: EU-residency op de API, met voorwaarden en een toeslag#

OpenAI is de enige Amerikaanse maker die op de eigen API een Europese regio biedt. De regio "Europe (EEA + Switzerland)" heeft het domein eu.api.openai.com en ondersteunt zowel regionale opslag als regionale verwerking.

Dat laatste is bijzonder: van de tien regio's van OpenAI bieden alleen de VS, Europa en (beperkt, met extra goedkeuring en alleen voor gpt-5.6-luna, gpt-5.5 en gpt-5.2) de Verenigde Arabische Emiraten ook verwerking in de regio. Alle andere regio's houden alleen opslag lokaal.

Er zitten drie voorwaarden aan. Je stelt de regio per project in binnen je API-organisatie, je moet zijn goedgekeurd voor aangepaste misbruikmonitoring, en je tekent een "Modified Retention amendment".

De toeslag is expliciet: "Data residency endpoints are charged a 10% uplift for models released on or after March 5, 2026." GPT-6 Astra, GPT-6 Sol en Luna en de GPT-5.6-lijn vallen daar dus onder. Voor de GPT-6-modellen werkt EU-residency bovendien alleen met Standard processing, dus niet samen met Batch- of Flex-korting; de tokenprijzen zonder toeslag staan op wat de OpenAI API kost.

Wat buiten de regio blijft, is systeemdata: "account data, metadata, and usage data that do not contain Customer Content". Voor de meeste bedrijven is dat acceptabel, maar het hoort in je verwerkingsregister.

De tweede GPT-route is Azure OpenAI, en die werkt anders. Je kiest bij het deployen een type, en alleen "Data Zone Standard" in een EU-resource garandeert dat prompts en antwoorden binnen de EU Data Boundary worden verwerkt.

Microsoft omschrijft die Data Zone als de EU Data Boundary, "which can include European Free Trade Association (EFTA) countries and regions such as Norway and Switzerland in addition to EU member states". Opslag in rust en de misbruikmonitoring-opslag blijven in de geografie van je resource, en de menselijke reviewers voor EER-deployments zitten in de EER.

Op de Azure-prijslijst is het verschil met Global precies 10%: GPT-5.6 Sol kost $4 input en $20 output per miljoen tokens als Global en $4,40 en $22 als Data Zone (Azure Retail Prices API, 6 oktober 2026). Voor GPT-6 Sol ligt de EU Data Zone-prijs op $2,40 en $12, en dat is 20% boven de OpenAI-lijstprijs van $2 en $10.

Wij verkopen Microsoft-licenties als reseller via Pax8, maar de verwerkersvoorwaarden komen ook dan van Microsoft zelf, via de Product Terms en de DPA.

Azure OpenAI heeft daarnaast een eigen belofte die de OpenAI API niet doet: prompts en completions "are NOT available to OpenAI", en de dienst "do[es] NOT interact with any services operated by" OpenAI. Een aparte vergelijking van Azure OpenAI, Bedrock en Google Cloud als EU-route staat in deze kennisbank.

Google: de Gemini API kent geen regio, Google Cloud wel#

Gemini heeft twee zakelijke ingangen, en alleen de tweede kent een EU-keuze. De Gemini Developer API via ai.google.dev zegt in de voorwaarden dat gelogde prompts en antwoorden "may be stored transiently or cached in any country in which Google or its agents maintain facilities".

Op Google Cloud Agent Platform (de dienst die tot voor kort Vertex AI heette) werkt het zoals bij Claude: het globale endpoint "route[s] and process[es] data anywhere globally", het eu-endpoint houdt de ML-verwerking binnen de EU-lidstaten. Opslag in rust blijft altijd in de locatie die je bij het aanmaken van je project koos, welk endpoint je ook aanroept.

Per model verschilt de dekking. Gemini 3.8 Flash, 3.7 Flash, 3.6 Flash, 3.5 Flash, 3.5 Flash-Lite en 2.5 Pro staan met een vinkje in de kolom "EU multi-region"; 3.5 Flash is bovendien in Duitsland (europe-west3) beschikbaar, maar niet in Nederland of Frankrijk.

Gemini 3.1 Pro is als preview niet in de residency-tabel opgenomen. Wie Google Workspace met Gemini gebruikt, zit op een ander spoor met eigen regio-instellingen; dat staat op de pagina over Gemini in Google Workspace en de AVG.

Mistral: Europees bedrijf, maar EU-inferentie is een aparte keuze#

De reflex "Mistral is Frans, dus alles blijft in Europa" klopt sinds de introductie van regionale inferentie niet meer. Het standaard-endpoint api.mistral.ai is globaal; wie EU-verwerking wil, gebruikt api.eu.mistral.ai en betaalt "1.1× standard list pricing".

De documentatie is precies over wat die 10% koopt: regionale inferentie bepaalt waar "inference input and output data is processed", maar accountconfiguratie, API-sleutels, facturatie en gebruiksstatistieken "may still be handled by Mistral systems outside the selected inference geography". Ook geldt: "Regional endpoints only serve models hosted in that region."

Voor Enterprise-klanten is er nog een laag: "regional data processing controls, system-level SLAs, increased rate limits, and premium support" tegen 75% boven de lijstprijs, aldus de prijspagina. Dat is een ander product dan het gewone EU-endpoint.

Contractueel blijft Mistral wel de eenvoudigste partij. De verwerker is Mistral AI, een Franse SAS uit Parijs, de DPA (versie 27 juli 2026) is onderdeel van de commerciële voorwaarden en het toepasselijke recht is Frans; de subverwerkerslijst op het Trust Center bepaalt of er alsnog doorgifte plaatsvindt.

Open-weight zelf hosten: de enige route waar alles in de EU blijft#

Wil je dat verwerking, opslag, logs én beheerdata in Europa blijven, dan is zelf hosten de enige route die dat waarmaakt. Je draait het model op eigen hardware of bij een Europese GPU-aanbieder, en er is geen modelleverancier meer in de keten.

De licenties laten dat toe. DeepSeek V4 Pro staat onder de MIT-licentie, Mistral Large 3 en Small 4 onder Apache 2.0, en Llama 4 onder de Community License van Meta, die commercieel gebruik toestaat maar een aparte licentie eist boven 700 miljoen maandelijkse gebruikers.

De prijs zit niet in een toeslag maar in de infrastructuur en het beheer. Welke modellen er zijn, wat GPU-huur kost en wanneer het rendabel wordt, staat op open-source AI-modellen voor bedrijven; deze pagina laat die rekensom bewust daar.

Eén ding verandert niet bij zelf hosten: de verwerkersovereenkomst. Huur je GPU's bij een hostingpartij, dan is die partij je verwerker en tekent die de DPA; alleen bij on-premises is er niemand om mee te tekenen.

Het CLOUD Act-risico, zonder de mythe#

De Amerikaanse CLOUD Act uit 2018 laat Amerikaanse opsporingsautoriteiten aanbieders van communicatie- en clouddiensten bevelen data te bewaren of te verstrekken, "wherever they are stored or located", zoals de EDPB en de EDPS het in hun gezamenlijke analyse voor het Europees Parlement van juli 2019 samenvatten. Daarmee is de locatie van het datacenter voor dit risico niet doorslaggevend.

De Europese tegenhanger is artikel 48 AVG: een bevel van een rechter of overheid buiten de EU is alleen afdwingbaar "if based on an international agreement, such as a mutual legal assistance treaty". De EDPB en EDPS concluderen dat een aanbieder onder EU-recht een CLOUD Act-verzoek zonder zo'n verdrag of andere AVG-grondslag niet mag inwilligen.

Voor de dagelijkse doorgifte naar de VS geldt sinds 10 juli 2023 het EU-US Data Privacy Framework: data mag naar gecertificeerde Amerikaanse bedrijven zonder extra waarborgen. Het Gerecht van de EU verwierp op 3 september 2025 het beroep van Philippe Latombe tegen dat besluit, dus het kader staat op dit moment.

Wat dat betekent voor je keuze: een EU-route bij een Amerikaanse cloud verkleint de dagelijkse doorgifte, maar haalt de Amerikaanse jurisdictie niet uit de keten. Alleen een Europese aanbieder zonder Amerikaanse subverwerkers of zelf hosten doet dat, en hoe zwaar je dat moet wegen staat op digitale soevereiniteit en Europese AI.

Rekenvoorbeeld: wat EU-verwerking extra kost#

Dit is een rekenvoorbeeld op de lijstprijzen van 18 september 2026 (GPT-6 Sol: 22 september 2026), in dollars per miljoen tokens en exclusief btw. Het laat zien dat de EU-toeslag bij elke aanbieder in dezelfde orde ligt (10 tot 20%), maar op een andere basis wordt berekend.

Voor Claude Opus 5.5 ($4 / $20) gelden dezelfde cloudregels: hij heeft op Bedrock een EU-profiel en staat per 6 oktober 2026 ook op het eu-endpoint van Google Cloud. Het rekenvoorbeeld blijft op Opus 5, de prijspeildatum van deze tabel.

Stel dat een documentverwerker per maand 20 miljoen inputtokens en 2 miljoen outputtokens door GPT-6 Astra stuurt. Zonder EU-residency is dat $300, met EU-residency $330; de meerprijs van $30 is kleiner dan een uur juridisch advies over de vraag of het zonder mag.

Bij Bedrock werkt het andersom: wie het globale profiel kiest, bespaart circa 10% ten opzichte van het EU-profiel. Het bedrag is bij MKB-volumes zelden de reden om van de EU-route af te zien.

Zo kies je de route#

De keuze hangt af van twee vragen: welke datalagen moeten in de EU blijven, en welk model heb je nodig. Dit is de volgorde die wij aanhouden.

1. Alleen inferentie en opslag in de EU is genoeg en je wilt Claude: Bedrock met het EU-profiel of Google Cloud met het eu-endpoint, afhankelijk van de cloud waar de rest van je applicatie al draait.
2. Je hebt het nieuwste OpenAI-model nodig op dag één: de OpenAI API met een EU-project, mits je de goedkeuring voor aangepaste misbruikmonitoring rond krijgt; anders Azure OpenAI zodra de Data Zone-versie beschikbaar is.
3. Je organisatie werkt al in Microsoft 365: Copilot met Microsoft-modellen blijft binnen de EU Data Boundary; laat de Anthropic-schakelaar uit als de boundary een harde eis is.
4. Elke datalaag moet in Europa blijven, ook beheerdata en support: open-weight zelf hosten, of Mistral op het EU-endpoint als je de control-plane-uitzondering accepteert.
5. Twijfel je welk model het werk aankan: kies eerst op taak via de index over AI-modellen vergelijken en pas daarna de route; de route bepaalt zelden welk model wint.

Bouwen wij AI-software voor je, dan is de EU-route een keuze in de architectuur, geen extra project. Eén ingebouwde AI-feature start bij €8.500 op een vaste prijs na scoping, en onderhoud kost vanaf €750 per maand plus de modelkosten van de gekozen route; de dienst staat op AI-software laten maken.

Draait er al AI die van route moet wisselen, bijvoorbeeld van api.anthropic.com naar Bedrock in Frankfurt, dan valt dat onder Managed AI: Basis €500, Standaard €1.000 en Premium €1.500 tot €2.500 per maand. Wat AI in totaal kost, per model en per dienstvorm, staat bij de kosten van AI-implementatie.

Wil je dat iemand meekijkt welke route bij je huidige stack en je verwerkingsregister past, bel dan 085 016 0118 of laat je gegevens achter via contact. Je krijgt dan een concreet routevoorstel per model, niet een verkooppraatje.

Veelgestelde vragen over AI-modellen in de EU#

Alle antwoorden hieronder steunen op de leveranciersdocumentatie met peildatum 18 september 2026, voor Opus 5.5 en GPT-6 Sol en Luna 22 september 2026, en voor Sonnet 5.5 en het Bedrock-EU-profiel van Opus 5.5 29 september 2026. Wijzigt een leverancier zijn regio-aanbod, dan werken we de tabel bij en verschuift de datum bovenaan deze pagina.